ลำไย เป็น 1 ในผลไม้เศรษฐกิจที่สำคัญของไทย ซึ่งได้รับความนิยมเพื่อการบริโภคภายในประเทศ ทั้งรูปแบบผลสดและการแปรรูปเป็นผลไม้อบแห้ง อีกทั้งยังสามารถสร้างมูลค่าผลผลิตด้วยการส่งออกตลาดต่างประเทศ ในปี 2567 ประเทศไทยมีการส่งออกลำไยเป็นอันดับ 2 รองจากทุเรียน ในปริมาณ 527,927 ตัน หรือมีมูลค่ารวม 19,698 ล้านบาท โดยตลาดส่งออกที่สำคัญ 5 อันดับแรกในปีที่ผ่านมาได้แก่ อันดับ 1 จีน (สัดส่วน 73.1% ของมูลค่าการส่งออกลำไยสดของไทย), อันดับ 2 อินโดนีเซีย (14.2%), อันดับ 3 เวียดนาม (6.7%), อันดับ 4 มาเลเซีย (1.5%) และอันดับ 5 อินเดีย (1.0%) (ข้อมูล: สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กองนโยบายและยุทธศาสตร์การค้าสินค้าเกษตร วันที่ 11 มีนาคม 2568) ฉะนั้น การปลูกลำไยให้ได้ผลผลิตสมบูรณ์เพื่อเป็นเกรดส่งออกนั้น จึงเป็นโอกาสในการเพิ่มมูลค่าผลผลิตและสร้างรายได้ให้กับเกษตรกรได้เป็นอย่างดี สำหรับการเพาะปลูกและการบำรุงลำไยให้ได้ผลผลิตดีมีคุณภาพ มีขั้นตอนดังนี้
การเตรียมพื้นที่สำหรับลำไยปลูกใหม่
การเตรียมแปลงเป็นขั้นตอนที่มีความสำคัญ ซึ่งจะช่วยให้ต้นลำไยยืนต้นให้ผลผลิตที่ดีในระยะยาว โดยลำไยจะเจริญเติบโตได้ดีในดินร่วนปนทราย เนื่องจากสามารถระบายน้ำได้ดี และจะนิยมปลูกแบบนั่งแท่นหรือยกโคก เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำขัง ทำให้รากไม่เน่า ช่วยให้ต้นลำไยเจริญเติบโตได้ดี
ในการจัดแปลงปลูกจะนิยมรูปแบบสี่เหลี่ยมจัตุรัส โดยมีการเว้นระยะห่างของต้นและแถวประมาณ 8x8 เมตร เพื่อให้ง่ายต่อการจัดการแปลง และยังช่วยให้แสงยังส่องผ่านทรงพุ่มไปถึงโคนต้นได้ ทำให้ต้นลำไยได้รับแสงและช่วยสังเคราะห์อาหารได้อย่างเพียงพอ
การวางระบบน้ำสปริงเกลอร์ 4 หัวต่อต้น ระยะห่าง 1-1.5 เมตร จากโคนต้นลำไย
การให้น้ำลำไย
สำหรับลำไยปลูกใหม่ (อายุ 1-3 ปี) แนะนำให้น้ำทุก ๆ 7-10 วัน ครั้งละ 5-10 นาที และเว้นการให้น้ำในช่วงหน้าฝน เพื่อป้องกันไม่ให้ต้นลำไยได้รับน้ำมากเกินไป เพราะอาจทำให้รากเน่าหรือใบเหลืองได้
เมื่อลำไยเริ่มให้ผลผลิต (อายุ 4 ปีขึ้นไป) แนะนำให้น้ำสัปดาห์ละ 2 ครั้ง ครั้งละ 15-20 นาที ตั้งแต่ช่วงฟื้นต้นและ ทำใบ โดยจะงดน้ำในช่วงก่อนออกดอก เพื่อให้ต้นลำไยแทงช่อดอกดี ออกดอกจำนวนมาก ดอกแข็งแรง ติดดอกสมบูรณ์ แล้วจึงเริ่มให้น้ำอีกครั้งเมื่อหลังติดดอกบาน และงดให้น้ำอีกครั้งก่อนเก็บเกี่ยวประมาณ 7-10 วัน เพื่อให้ป้องกันลำไยผลแตก ผลผลิตไม่สมบูรณ์ (หมายเหตุ: สามารถปรับเปลี่ยนการให้น้ำได้ตามความเหมาะสมของต้นลำไยและสภาพดิน)
การบำรุงลำไยปลูกใหม่ (อายุ 1-3 ปี)
การบำรุงต้นลำไยช่วงปีแรก แนะนำบำรุงด้วยปุ๋ยตรากระต่าย สูตร 25-7-7 บลู อัตรา 0.5 กิโลกรัมต่อต้น โดยแบ่งใส่ 2 ครั้งต่อปี เพื่อช่วยบำรุงให้ต้นลำไยโตไว แตกใบได้ดี
เมื่อต้นลำไยอายุ 2-3 ปี จะเป็นช่วงที่เน้นการเจริญเติบโตของต้น แนะนำบำรุงด้วยปุ๋ยตรากระต่าย สูตร 16-16-16 บลู อัตรา 0.5 กิโลกรัมต่อต้น โดยแบ่งใส่ 2 ครั้งต่อปี เพื่อช่วยให้ต้นเจริญเติบโตแข็งแรง เตรียมพร้อมเข้าสู่การให้ผลผลิตในระยะต่อไป
การบำรุงธาตุอาหารต้นลำไย หลังให้ผลผลิต (อายุ 4 ปีขึ้นไป)
ผลผลิตลำไยคุณภาพดี เกรดส่งออก
ลำไยเกรดส่งออกนั้นจะต้องเป็นเกรด AA-A มีผลใหญ่สมบูรณ์ ผิวสวย เนื้อหนา เปลือกแห้ง ไม่มีรอยแตกหรือรอยช้ำ ซึ่งไม่ได้พิจารณาแค่เพียงขนาดและรูปลักษณ์ภายนอกเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมถึงคุณภาพภายในและมาตรฐานการผลิตที่เข้มงวด เช่น การผ่านเกณฑ์รับรองมาตรฐาน GAP (Good Agricultural Practices) เพื่อให้มั่นใจในความปลอดภัยและคุณภาพของผลผลิต รวมทั้งโรงคัดบรรจุต้องได้รับการรับรองมาตรฐาน GMP (Good Manufacturing Practices) อีกด้วย
การรับซื้อลำไย จะแบ่งเกรดตามขนาดผลที่แตกต่างกัน
- เกรด AA เป็นเกรดส่งออกที่ราคารับซื้อสูงสุด ผลจะต้องมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางมากกว่า 2.7 เซนติเมตรขึ้นไป และมีจำนวนผลไม่เกิน 85 ผลต่อช่อ
- เกรด A เป็นเกรดสำหรับส่งออก ผลจะมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางระหว่าง 2.5-2.7 เซนติเมตรขึ้นไป และมีจำนวนผลประมาณ 85-94 ผลต่อช่อ
- ส่วนเกรด B และ เกรด C ผลจะมีขนาดเล็กและความสมบูรณ์รองลงมา นิยมขายภายในประเทศมากกว่าส่งออก
ในการจัดการและการบำรุงลำไยให้ได้ผลผลิตดีนั้น สิ่งสำคัญคือการดูแลและเอาใจใส่ตั้งแต่เริ่มปลูกจนถึงการบำรุงธาตุอาหารให้ตรงตามแต่ละระยะที่พืชต้องการ เพื่อให้ได้ลำไยผลใหญ่ เป็นเกรด AA-A ผิวสวย เปลือกหนา ตรงตามที่ตลาดต้องการ และอย่าลืมเลือกใช้ปุ๋ยคุณภาพอย่าง ปุ๋ยตรากระต่าย ปุ๋ยขายดีอันดับ 1 ที่เกษตรกรเลือกใช้ ให้ผลผลิตดีแบบชัวร์ เด๊ะๆ สมหวัง เป๊ะๆ